Uitvoeringsplan Preventie met gezag

Alleen Jij Bepaalt wie je bent

Door de interventie Alleen Jij Bepaalt wie je bent (AJB) kunnen jongeren minimaal één jaar kosteloos deelnemen aan een teamsport bij een vereniging. Zij worden begeleid door trainers die als rolmodel fungeren. Door een veilige en structurele vrijetijdsbesteding wordt crimineel gedrag en overlast verminderd of voorkomen.

Het programma is bewezen effectief. Gedragsproblemen nemen af en deelnemers hebben minder delinquente vrienden. Daarnaast heeft AJB een positief effect op sociaal gedrag en de omgang met autoriteit. Deelnemers komen minder vaak als verdachte of veroordeelde in aanraking met de politie.

AJB wordt aangeboden aan leerlingen van verschillende scholen in Sittard-Geleen. Het gaat om leerlingen uit het basis- en voortgezet onderwijs. Het aantal deelnemende scholen wordt stap voor stap uitgebreid.

Resultaat

Per schooljaar starten 75 leerlingen met AJB.

Doelgroep

Schoolgaande jongeren van 12 tot en met 18 jaar. Het gaat voornamelijk om jongeren uit het praktijkonderwijs en de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg van het vmbo.

Terugblik

In schooljaar 2025-2026 namen in totaal 108 kinderen en jongeren deel aan AJB. Ook is de samenwerking met het jongerenwerk verder versterkt.

In eerste instantie waren jongerenwerkers twee dagdelen per week aanwezig bij RKFC Lindenheuvel. Tijdens het schooljaar bleek dat een andere verdeling beter aansluit bij AJB en het jongerenwerk. Daarom is nu één jongerenwerker aanwezig bij de donderdagtraining van RKFC Lindenheuvel en één jongerenwerker bij de woensdagtraining van VV Sittard. Zo komen de jongerenwerkers in contact met jongeren van meerdere verenigingen en bereiken zij een bredere groep.

AJB en het jongerenwerk blijven samen kijken hoe de aanwezigheid van jongerenwerkers tijdens en rondom de trainingen de meeste meerwaarde biedt voor de deelnemende kinderen en jongeren.

Vooruitblik

Binnenkort openen de inschrijvingen voor schooljaar 2026-2027. Er is ruimte voor een nieuwe groep kinderen en jongeren. 

Bij RKFC Lindenheuvel zijn plaatsen beschikbaar voor leerlingen van het Graaf Huyn, DaCapo Praktijkonderwijs en basisscholen 't Heuvelke en De Duizendpoot. Bij VV Sittard zijn plaatsen beschikbaar voor leerlingen van DaCapo VMBO, DaCapo EOA en basisscholen Overhoven en Loedoes. Zo blijft AJB kinderen en jongeren uit zowel het basis- als voortgezet onderwijs bereiken.

Daarnaast onderzoeken AJB en de gemeente of het programma kan uitbreiden naar Geleen-Zuid. In deze wijk zijn meerdere basisscholen en voetbalvereniging FC Geleen Zuid. De komende periode wordt onderzocht hoe een mogelijke uitbreiding vorm kan krijgen en wat deze kan betekenen voor kinderen en jongeren in de wijk.

Succesverhalen

De eerste maanden van een deelnemer bij AJB Junior (groep 7 en 8)

Een deelnemer startte bij AJB Junior als een rustige en teruggetrokken speler. In de eerste weken hield hij vooral afstand. Hij deed mee met de oefeningen, maar mengde zich nauwelijks in de groep en zocht weinig contact met anderen. Het leek erop dat hij zich liet beïnvloeden door mondige en zelfverzekerde spelers en zijn mening aan hen aanpaste.

Om hem hierbij te helpen, ging de hoofdtrainer meerdere keren op een laagdrempelige manier met hem in gesprek. Tijdens deze gesprekken kreeg de deelnemer tips om zijn stem meer te laten horen.

Na een aantal weken en enkele succeservaringen veranderde zijn rol zichtbaar. Hij toonde meer initiatief en kwam tijdens het spel voor zichzelf op. Zo riep hij bijvoorbeeld naar een medespeler als hij vrij stond en de bal kon aannemen. Inmiddels maakt hij meer grapjes en geniet hij zichtbaar van het spel. Zijn houding is opener en hij lijkt zich steeds beter op zijn plek te voelen in de groep.

De hoofdtrainer is nu in gesprek met de docenten op school om te kijken hoe deze positieve gedragsverandering ook kan worden doorgezet in de klas.

De eerste maanden van een deelnemer bij AJB voor middelbare scholieren

In de eerste weken viel op dat een deelnemer zich terugtrok zodra een oefening moeilijk werd. Ze begon meestal enthousiast, maar na een mislukte poging zei ze al snel dat ze wilde stoppen. Soms draaide ze zich letterlijk weg van de oefening en deed ze een paar stappen achteruit.

Om haar te helpen, deelde de hoofdtrainer de oefeningen op in kleinere stappen. Bij technische oefeningen hoefde ze eerst maar een klein deel van de opdracht te doen. Zo werd de kans op een succeservaring groter. Wanneer iets lukte, benoemden de trainers dit meteen. Hierdoor kreeg de deelnemer zichtbaar meer vertrouwen om door te gaan.

De laatste weken valt op dat ze minder snel opgeeft. Ze loopt niet meer weg als iets moeilijk is en vraagt om hulp. Haar zelfvertrouwen is zichtbaar gegroeid.

De hoofdtrainer blijft met haar in gesprek over uitdagingen in haar dagelijks leven. Zo helpt hij haar herinneren aan wat ze kan bereiken als ze haar frustratie omzet in het vragen om hulp.