Niet de zoveelste hulpverlener

Bart Frolichs werkt sinds juli bij de gemeente Sittard-Geleen als IPTA-coach binnen het team Leren en Jongeren. IPTA staat voor Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid. Hij begeleidt jongeren van 16 tot en met 27 jaar met meerdere problemen en een groter risico om in de criminaliteit te belanden. Samen werken ze aan een stabieler leven met school, werk of een andere invulling van de dag. 

Tijdens het interview krijgt Bart steeds whatsappjes. De een vraagt of hij even kan bellen. Een ander zegt dat hij niet naar school kon omdat de huisarts nu eenmaal halverwege de ochtend stond gepland. Intussen reageert een moeder van weer een ander. Ze is blij met de foto die Bart stuurde: haar zoon was aan het sporten. “Een typische dag, ja”, zegt Bart. “Mijn dag begint met veel van zulke berichtjes en dat gaat de hele tijd zo door.” 

Eerst kijken wat nodig is 
De jongeren die Bart begeleidt, hebben vaak meerdere problemen tegelijk. Denk aan schulden, drugsgebruik, schoolverzuim, problemen thuis of contact met politie en justitie. Meteen beginnen over werk of school heeft dan niet altijd zin. Soms moet eerst iets gebeuren aan de woonsituatie, het inkomen of de veiligheid thuis. 

Bart onderzoekt daarom samen met hen wat er speelt en welke stap als eerste nodig is. Hij houdt intensief contact, gaat op huisbezoek en gaat mee naar een afspraak als iemand dat alleen te moeilijk vindt. Ook helpt hij om ingewikkelde brieven te begrijpen. “Helpen wil niet zeggen dat ik alles voor iemand ga doen. Als er een brief moet worden geschreven, doen we dat samen.” 

Het doel is dat iemand weer structuur, vertrouwen en perspectief krijgt. Dat kan een baan of opleiding zijn, maar ook dagbesteding of een passende woonplek. Het gaat om een positief alternatief en een reden om ’s morgens de wekker te zetten. 

Open én duidelijk 
Vertrouwen opbouwen begint voor Bart met bereikbaar en betrouwbaar zijn. “Ik zeg wat ik ergens van vind, maar dat mag andersom ook.” De begeleiding is vrijwillig. Iemand moet dus zelf openstaan voor zijn hulp én willen veranderen. 

Daar horen grenzen bij. Zo werd Bart via een school betrokken bij iemand die vaak afwezig was en vastliep tijdens zijn stage. Kort na hun eerste gesprek kwam hij opnieuw niet naar school. Bart ging bij hem langs en sprak hem aan op de gemaakte afspraken. “Ik blijf naast iemand staan, maar benoem ook wat diegene zelf moet doen.” 

Samen rond de jongere 
Signalen kunnen onder meer komen van school, Leerrecht of jongerenwerk. Jongerenwerkers leggen vaak het eerste contact. Als daarna langere en intensievere begeleiding nodig is, kan Bart worden ingeschakeld. Daarmee vult hij het werk van zijn collega’s binnen het team Leren en Jongeren aan. Daarnaast werkt hij samen met onder meer jongerenconsulenten, Vidar, de reclassering, de crisisdienst en de Re-integratieofficier. Welke partners nodig zijn, verschilt per situatie. 
 
“Onlangs werd ik via Leerrecht bij een cliënt betrokken waarbij ook andere partners actief waren. Ik zoek dan uit wie wat doet en leg dit uit aan degene die ik begeleid. Zo voorkomen we dat organisaties langs elkaar heen werken.”  Iedereen moet dezelfde boodschap geven. “Als ik A zeg, de reclassering B en de ouders C, wordt het alleen maar onduidelijk.” Door samen één lijn te kiezen, weet iedereen wat er wordt verwacht. 

Wanneer kan IPTA helpen? 
IPTA is vooral nuttig als iemand meerdere problemen tegelijk heeft en de gewone begeleiding niet genoeg is. Binnen het team Leren en Jongeren vullen de verschillende rollen elkaar aan. De IPTA-coach houdt langere tijd intensief contact, bewaart het overzicht en zorgt dat de partijen goed samenwerken. Zo kan eerder worden ingegrepen en wordt de kans kleiner dat iemand verder afglijdt richting ondermijning. 

Het is belangrijk om er vroeg bij te zijn. Een ander dagritme, drugsgebruik, meerdere telefoons of vaker contact met politie en boa’s kunnen erop wijzen dat er iets speelt. Eén verandering zegt niet alles. De combinatie kan reden zijn om in actie te komen. 

Bart weet door zijn vijftien jaar in het gevangeniswezen waarom dat nodig is. Van de jongeren die in 2022 een jeugdgevangenis verlieten, kwam 53 procent binnen twee jaar opnieuw in aanraking met justitie. “Hoe eerder je erbij bent, hoe sneller je iets kunt veranderen.”